به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، آیتالله سید احمد علمالهدی، امام جمعه مشهد و نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی، امروز ۲۲ مردادماه در مراسم عزاداری سالروز شهادت امام رضا(ع) که با حضور گسترده زائران و مجاوران حضرت رضا(ع) در رواق امام خمینی(ره) برگزار شد، با تسلیت سالروز شهادت امام هشتم(ع)، به تبیین ابعاد تاریخی و اعتقادی شهادت آن حضرت پرداخت.
وی با اشاره به حضور زائران و مجاوران در بارگاه منور رضوی اظهار داشت: اقامه عزای امام رضا(ع) در جوار مضجع شریف آن حضرت و اشک ریختن در مصیبت غربت و مظلومیت امام هشتم(ع)، از سعادتهای بزرگی است که نصیب زائران و مجاوران شده است.
آیتالله علمالهدی با اشاره به برگزاری مراسم شهادتنامهخوانی امام رضا(ع) در سالروز شهادت آن حضرت، افزود: شهادت امام هشتم(ع) از جمله حوادثی است که باید با توجه به ابعاد تاریخی، سیاسی و اعتقادی آن مورد بازخوانی قرار گیرد.
وی در ادامه با بیان اینکه در میان خاندان پیامبر اکرم(ص) دو شخصیت به عنوان بضعه پیامبر(ص) معرفی شدهاند، تصریح کرد: حضرت فاطمه زهرا(س) و امام رضا(ع) دو شخصیت برجستهای هستند که پیامبر اکرم(ص) درباره آنان تعبیر بضعه به کار برده است.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی توضیح داد: بضعه از ریشه بضاعت و به معنای سرمایه است و وقتی از بخشی از وجود انسان که محور حیات و موجودیت اوست تعبیر به بضعه میشود، نشاندهنده اهمیت و جایگاه آن بخش از وجود است.
وی ادامه داد: پیامبر اکرم(ص) حضرت زهرا(س) را بضعه خود معرفی کردند، زیرا مجاهدتهای حضرت زهرا(س) در صیانت از ولایت، موجب شد جریان ولایت در امت اسلامی باقی بماند و مسئله امامت از میان نرود.
آیتالله علمالهدی با اشاره به جایگاه امام رضا(ع) در تاریخ امامت گفت: در دوران زندگی امام هشتم(ع) نیز نقطه عطف مهمی در حمایت و صیانت از ولایت شکل گرفت و اگر تدبیر امام رضا(ع) در برابر شیطنت مأمون وجود نداشت، اصل اعتقاد به امامت و ولایت با خطر جدی مواجه میشد.
امام جمعه مشهد با تشریح سیاست مأمون عباسی اظهار داشت: مأمون متوجه شده بود که مسئله امامت و ولایت تنها با امامکشی از بین نمیرود؛ زیرا شهادت امام میتواند موجب گسترش بیشتر اعتقاد به امامت در میان مردم شود. ازاینرو تلاش کرد اصل اعتقاد به امامت و ولایت را همزمان با حذف امام از میان ببرد.
وی افزود: نقشه مأمون این بود که امامت را در خلافت ادغام کند تا چنین وانمود شود که امامت چیزی جز خلافت نیست و چون خلافت در اختیار بنیعباس قرار دارد، امامت نیز در همان ساختار تعریف شود.
آیتالله علمالهدی تصریح کرد: بر اساس این نقشه، مأمون تلاش کرد امام رضا(ع) را از مدینه به خراسان منتقل کند، خلافت را به ظاهر به ایشان واگذار کند و در مقابل، امام هشتم(ع) مأمون را به عنوان ولیعهد و جانشین خود معرفی کند؛ در نتیجه، مأمون میتوانست پس از امام رضا(ع) هم مدعی خلافت و هم مدعی جایگاه امامت باشد و بدین ترتیب مسئله امامت مستقل از خلافت را از بین ببرد.
وی با بیان اینکه مأمون برای اجرای این توطئه برنامهای طولانی طراحی کرد، گفت: یکی از ویژگیهای شهادت امام رضا(ع) این است که مصائب آن حضرت از زمان خروج از مدینه آغاز شد و حدود دو سال و چهار ماه ادامه یافت.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی افزود: امام رضا(ع) در روز ۲۵ ذیالقعده سال ۲۰۰ هجری از مدینه حرکت کردند و در ماه صفر سال ۲۰۲ هجری به شهادت رسیدند؛ بنابراین، این دوره طولانی را میتوان از آغاز هجرت اجباری امام هشتم(ع) تا شهادت آن حضرت دنبال کرد.
آیتالله علمالهدی با اشاره به نامه فضل بن سهل، وزیر مأمون، به امام رضا(ع) اظهار داشت: در این نامه اعلام شده بود که خلیفه تصمیم گرفته خلافت را به صاحب حقیقی آن بازگرداند و از امام رضا(ع) خواسته شده بود از مدینه به خراسان بیاید و حکومت مسلمانان را برعهده بگیرد.
وی افزود: مأمون برای انتقال امام رضا(ع) به خراسان، رجاء بن ابیضحاک را مأمور کرد؛ شخصی که سابقه حکمرانی در مدینه و برخوردهای سخت و خشونتآمیز با مردم داشت.
امام جمعه مشهد ادامه داد: انتخاب رجاء بن ابیضحاک نشان میداد که مسئله تنها یک دعوت معمولی نبود، بلکه مأموریتی حکومتی برای انتقال امام رضا(ع) از مدینه به خراسان بود تا حضرت تحت کنترل قرار گیرد.
وی بیان کرد: مأمون تلاش کرده بود در میان مردم مدینه چنین تبلیغ کند که امام رضا(ع) برای پذیرش خلافت به خراسان میروند و مردم نیز از این خبر خوشحال شده بودند، اما امام هشتم(ع) از سرنوشت واقعی این سفر آگاه بودند.
آیتالله علمالهدی با اشاره به وداع امام رضا(ع) با قبر پیامبر اکرم(ص) گفت: آن حضرت هنگام وداع با جد بزرگوارشان با حالتی خاص و همراه با اشک از پیامبر(ص) جدا شدند و اعلام کردند که ایشان را از جوار جدشان خارج میکنند، در سرزمین غربت به شهادت میرسانند و در کنار قبر هارون دفن خواهند کرد.
امام رضا(ع) از شهادت خود آگاه بود
وی ادامه داد: امام رضا(ع) در زمان وداع با مدینه، امام جواد(ع) را که در آن زمان کودکی حدود هفت ساله بود، نزد قبر پیامبر(ص) بردند و او را به جد بزرگوارشان سپردند.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی افزود: امام هشتم(ع) همچنین به وکلا و خدمتگزاران خود اعلام کردند که پس از ایشان، امام جواد(ع) مرجع و فرمانده آنان خواهد بود و باید از دستورات آن حضرت پیروی کنند.
آیتالله علمالهدی با اشاره به فضای مدینه در روز حرکت امام رضا(ع) اظهار داشت: مردم مدینه با تصور اینکه امام رضا(ع) برای پذیرش خلافت عازم خراسان هستند، برای بدرقه آن حضرت اجتماع کرده بودند، اما ناگهان صدای گریه و ضجه از خانه امام هشتم(ع) بلند شد و فضای شهر از شادی به عزا تبدیل شد.
وی بیان کرد: امام رضا(ع) به خانواده خود دستور داده بودند در فراق ایشان با صدای بلند گریه کنند؛ زیرا این سفر را سفری برای بازگشت نمیدانستند و میدانستند که مأمون ایشان را برای شهادت از مدینه خارج میکند.
امام جمعه مشهد افزود: شدت گریه و اندوه خانواده امام رضا(ع) موجب شد مردم مدینه از واقعیت سفر آن حضرت آگاه شوند و مراسم بدرقه به صحنهای از عزاداری و سوگواری تبدیل شود.
آیتالله علمالهدی با اشاره به ادامه مسیر امام رضا(ع) گفت: پس از شرایطی که در مدینه ایجاد شد، امام هشتم(ع) به همراه خاندان خود برای انجام مناسک حج به مکه رفتند و سپس مسیر خراسان را در پیش گرفتند.
وی افزود: مأموران مأمون تلاش میکردند امام رضا(ع) از مراکز مهم شیعی عبور نکند و با شیعیان و مردم ارتباط گسترده نداشته باشد؛ به همین دلیل مسیر حرکت حضرت به گونهای تعیین شده بود که از برخی شهرهای مهم مانند قم، ری و کوفه عبور نکنند.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی با اشاره به ورود امام رضا(ع) به بصره گفت: مردم بصره از حضور امام هشتم(ع) در نزدیکی شهر آگاه شدند و برای دیدار با آن حضرت به مسیر حرکت کاروان آمدند؛ مأموران تلاش کردند امام را از مردم دور نگه دارند، اما حضرت با مشاهده اجتماع مردم، به سوی آنان حرکت کردند.
وی سپس به ورود امام رضا(ع) به نیشابور اشاره کرد و گفت: امام هشتم(ع) به صورت مخفیانه وارد نیشابور شدند و چند روز در این شهر توقف کردند، اما مردم پس از آگاهی از حضور حضرت، هنگام خروج کاروان در اطراف آن اجتماع کردند.
حدیث سلسلهالذهب؛ پیوند توحید و ولایت
آیتالله علمالهدی با اشاره به استقبال گسترده مردم نیشابور از امام رضا(ع) اظهار داشت: هنگامی که پرده هودج کنار رفت و چهره امام هشتم(ع) برای مردم آشکار شد، مردم از شدت شوق گریستند و به آن حضرت اظهار ارادت کردند.
وی افزود: علما و محدثان نیشابور از امام رضا(ع) درخواست کردند حدیثی برای آنان بیان کنند و آن حضرت حدیث سلسلهالذهب را نقل کردند که در آن، توحید به عنوان حصن و دژ الهی معرفی شده است.
امام جمعه مشهد ادامه داد: امام رضا(ع) در ادامه حدیث، ولایت را شرط توحید معرفی کردند و بدین ترتیب مسئله ولایت و امامت را در کنار توحید قرار دادند.
وی تصریح کرد: پیام اصلی حدیث سلسلهالذهب این است که توحید بدون ولایت، در مسیر تحقق اجتماعی و دینی خود کامل نخواهد بود و امام هشتم(ع) با بیان این حدیث، پیوند میان توحید و ولایت را برای مردم تبیین کردند.
آیتالله علمالهدی با اشاره به ادامه مسیر امام هشتم(ع) از نیشابور گفت: حضرت پس از نیشابور به سمت سناباد حرکت کردند و در مسیر در منطقه دهسرخ توقف داشتند و نماز اقامه کردند.
وی افزود: در این منطقه، به روایت تاریخی، چشمهای برای امام رضا(ع) پدید آمد و آن حضرت از آب آن وضو گرفتند و نماز خواندند؛ این مکان همچنان به عنوان مقام امام رضا(ع) شناخته میشود.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی ادامه داد: امام هشتم(ع) پس از دهسرخ به سناباد رسیدند؛ منطقهای که در آن زمان باغ حمید بن قحطبه قرار داشت و هارون نیز در همان محدوده دفن شده بود.
وی با اشاره به جایگاه کنونی بارگاه منور رضوی گفت: امام رضا(ع) در همان منطقه دفن شدند و این مکان به مرور به محل زیارت و اجتماع شیعیان و دوستداران اهلبیت(ع) تبدیل شد.
آیتالله علمالهدی با اشاره به نخستین دیدار مأمون با امام رضا(ع) در مرو گفت: مأمون در مجلسی با حضور رجال حکومتی اعلام کرد که خلافت حق امام رضا(ع) است و قصد دارد خلافت را به ایشان واگذار کند.
وی افزود: امام رضا(ع) در برابر این پیشنهاد، نقشه مأمون را خنثی کردند و فرمودند اگر خلافت حقی الهی است، مأمون حق ندارد آن را به دیگری واگذار کند و اگر حق الهی نیست، اساساً متعلق به مأمون نیست که آن را به دیگری ببخشد.
امام جمعه مشهد تصریح کرد: مأمون پس از ناکامی در طرح واگذاری خلافت، پیشنهاد ولایتعهدی را مطرح کرد و امام رضا(ع) نیز با بیان اینکه این پیشنهاد را از روی اجبار میپذیرند، ماهیت سیاسی و توطئهآمیز این اقدام را آشکار کردند.
آیتالله علمالهدی با اشاره به افزایش فشارهای مأمون بر امام رضا(ع) گفت: پس از مدتی، مأمون دریافت که حضور امام رضا(ع) در خراسان نهتنها موجب تثبیت حکومت او نشده، بلکه محبوبیت و نفوذ معنوی امام هشتم(ع) را افزایش داده است.
وی افزود: مأمون ابتدا تلاش کرد امام رضا(ع) را در میان مردم محبوب نشان دهد، اما پس از مشاهده گسترش نفوذ حضرت، ارتباط ایشان با مردم را محدود کرد و مأمورانی را برای کنترل رفتوآمدها و جلوگیری از دیدار شیعیان با امام تعیین کرد.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی ادامه داد: مأمون حتی برای از میان برداشتن امام رضا(ع) توطئههای متعددی طراحی کرد که برخی از آنها با عنایت الهی ناکام ماند، اما سرانجام در آخرین مرحله، آن حضرت را مسموم کرد.
وی با اشاره به روایتهای مربوط به آخرین ساعات زندگی امام رضا(ع) گفت: امام هشتم(ع) پیش از شهادت از نزدیک شدن زمان رحلت خود خبر داده بودند و اعلام کرده بودند که مأمون با زهر ایشان را مسموم خواهد کرد.
آیتالله علمالهدی افزود: بر اساس گزارشهای تاریخی، مأمون با خوراندن غذای مسموم به امام رضا(ع)، آن حضرت را مسموم کرد و امام هشتم(ع) پس از تحمل درد و رنج فراوان به شهادت رسیدند.
وی ادامه داد: امام رضا(ع) در آخرین ساعات زندگی نیز نسبت به اطرافیان و غلامان خود توجه داشتند و سفارش کردند آنان غذا بخورند؛ این رفتار، جلوهای از رأفت و کرامت آن حضرت حتی در لحظات پایانی حیات بود.
امام جمعه مشهد با اشاره به حضور امام جواد(ع) در لحظات پایانی حیات پدر بزرگوارشان گفت: امام جواد(ع) با وجود سن کم، به اذن و اراده الهی خود را به پدر رساندند و امر غسل و کفن امام رضا(ع) را برعهده گرفتند.
وی تصریح کرد: شهادت امام رضا(ع) در غربت و مظلومیت واقع شد و پیکر مطهر آن حضرت در سناباد، در کنار قبر هارون دفن شد.
زنان نوغان؛ روایت ماندگار از دلدادگی به امام رضا(ع)
آیتالله علمالهدی با اشاره به ماجرای تشییع پیکر امام رضا(ع) گفت: مأمون تلاش کرد مراسم تشییع آن حضرت به صورت عمومی برگزار نشود و دستور داد پیکر امام هشتم(ع) در شرایطی خاص و بدون حضور گسترده مردم منتقل و دفن شود.
وی افزود: در این میان، زنان منطقه نوغان برای تشییع پیکر امام رضا(ع) حرکت کردند و با وجود ممانعتها، خود را به کاروان رساندند و در سوگ آن حضرت عزاداری کردند.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی با اشاره به استمرار یاد زنان نوغان در فرهنگ عمومی مشهد اظهار داشت: امروز نیز تشکل زنان نوغان در مشهد با الهام از آن حرکت تاریخی، در برنامههای عزاداری و فعالیتهای اجتماعی و فرهنگی حضور دارد.
زیارت امام رضا(ع)؛ پیوندی با ولایت و شفاعت اهلبیت(ع)
آیتالله علمالهدی با تأکید بر جایگاه زیارت امام رضا(ع) گفت: هر زائری که به حرم مطهر امام هشتم(ع) مشرف میشود باید این زیارت را با معرفت و عرض ارادت همراه کند.
وی افزود: نماز زیارت، هدیه زائر به امام رضا(ع) است و شایسته است زائران پس از زیارت، نماز زیارت را اقامه کنند.
امام جمعه مشهد تصریح کرد: حضور میلیونها زائر در مشهد و زیارت مضجع شریف امام رضا(ع)، نشانه استمرار همان وعدهای است که امام هشتم(ع) درباره تبدیل شدن این سرزمین به محل رفتوآمد شیعیان و محبان اهلبیت(ع) بیان فرمودند.
این مراسم با شهادتنامهخوانی، ذکر مصائب امام رضا(ع)، مرثیهسرایی و سوگواری زائران و مجاوران بارگاه منور رضوی ادامه یافت.
انتهای پیام/
نظر شما